Enpòtans lang kreyol ayisyen an

Lang kreyol la, se lang tout ayisyen natif natal. Se lang nasyonal nou epi se youn nan de (2) lang ofisyèl peyi dayiti, dapre jan konstitisyon 1987 la nan atik 5 la konsakre li. Lang kreyol la, se youn nan mak fabrik ki idantifye nou kòm pèp; youn nan zouti ki marande tout ayisyen alawonn badè ki fè nou kab di nou se you sèl pèp ; se faktè koezyon sosyal nan peyi dayiti. Lang kreyol la se youn nan poto mitan idantite kiltirel pèp ayisyen. Lang kreyol la se you kòfrefò kote nou konsève memwa kolektif, savwa ak valè, tradisyon ak sajès pèp ayisyen an transmet bay chak jenerasyon pa filyè bouch ak zòrèy (teledyòl : oralite). Komkwadire, tout sa ki kapab ede ranfòse epi devlope kreyol ayisyen an, se you gwo kontribisyon nan devlopman fondalnatal pèp ayisyen ap chache a.

Mwen panse devlopman lang kreyol la pa kontrè ditou ak devlopman lang franse oswa lot lang etranje nan peyi dayiti. Okontrè, kapasite you moun pou eksprime li byen nan plizyè lang jounen jodi a, se you zèl kat datou nan dyakout li sou mache a. Ki donk, kowabitasyon sou baz egal ego nan bon jan antant lang kreyol ak franse nan sistèm edikatif ayisyen an ajoute sou ouvèti sou angle epi panyòl, se you pwen fòs pou nou pa pèdi. Pou dayè, lang franse a fè pati nèt al kole nan patrimwan kiltirel pèp ayisyen an tou. Nou dwe batay pou konsève epi ranfòse lang franse a tou pou sove mak fabrik nou kòm pèp ki gen kokenn avantay posede de (2) lang ofisyèl. Sak enpòtan, se pou leta ayisyen pran dispozisyon syantifik pou abouti ak rezilta kote tout moun ki pase 14 lane nan sistèm edikatif la, rive metrize tout bon vre tou de (2) lang ofisyèl peyi a, menm jan sa fèt lot kote, tankou Quebec pa ekzanp.

Nan tout sistèm edikasyon, lang se you zouti, you enstriman pou transmèt konesans. Pa gen plas, nan you vizyon konsa, pou dividal prejije ak diskriminasyon vizavi kelkilanswa lang la. Men pou rive kapte konesans yo, fòk moun nan konnen lang la dabò. Se pou tèt sa, lasyans pedagoji rekonèt pi bon fason pou transmet konesans, se nan lang manman, sètadi premye lang you moun pale epi konprann. Ki donk, ranfòse epi valorize kreyol la, se ranfòse sistèm edikatif ayisyen depi nan baz li, pou fòme lot kalte sitwayen ak lot mantalite.

 

Akademi Kreyòl.

Share Now
Profile photo of admintech

admintech

More Posts By admintech

Related Post

Leave us a reply